Zupy i sosy
Elżbieta Kiewnarska · Warszawa · 1930
UKŁAD KSIĄŻKI
2 rozdziałów, 99 przepisów.
PRZEPISY
Rosół czysty z główki cielęcej
- · białko
- · cielęcina
- · cukier
- · koperek
- …i 4 więcej
Główkę cielęcą gotować wraz z całą włoszczyzną, jak rosół wołowy, dodając nieduży kawałek wędzonej, surowej, chudej szynki (na dwukilową gło…
Sos majonezowy (provençal)
- · cukier
- · cytryna
- · ocet
- · oliwa
- …i 3 więcej
Sześć żółtek, pół litra najlepszej oliwy, pół szklanki octu winnego lub sok z dwóch dużych cytryn. Żółtka utrzeć na misce z łyżeczką soli i …
Sos „cumberland“
- · cebula
- · galareta
- · imbir
- · madera
- …i 5 więcej
Najwykwintniejszy z zimnych sosów, podawany do zimnej baraniny, zwierzyny i wogóle do zimnych mięs i pasztetów. Pół szklanki galarety porzec…
Sos z syropu owocowego
- · cukier
- · mąka
- · sok z cytryny
- · syrop
- …i 1 więcej
Można go zrobić z każdego syropu owocowego, rozprowadzając ten syrop wodą do smaku; gdyby był mało słodki, dodać cukru; gdy mało kwaśny — so…
Sos migdałowy
- · cukier
- · gorzkie migdały
- · kartoflana mąka
- · mleko
- …i 2 więcej
Kilka gorzkich migdałów, oparzonych i obranych z łupin, utłuc jaknajdrobniej, zalać szklanką wrzącego mleka, potrzymać, aż ostygnie, wycisną…
Sos mleczny
- · cukier
- · mąka
- · mleko
- · wanilia
- …i 1 więcej
Trzy szklanki mleka zagotować z dobrą łyżką pszennej mąki, rozbitej z paru łyżkami zimnego mleka i kawałkiem wanilji. Dwa żółtka utrzeć do b…
Sos waniljowy
- · cukier
- · śmietanka
- · wanilia
- · żółtko
Dwie szklanki śmietanki zagotować z dwucalowym kawałkiem wanilji. Cztery żółtka ubić do białości z filiżanką cukru; zmięszać z częścią śmiet…
Sos czekoladowy
- · cukier
- · czekolada
- · mleko
- · wanilia
- …i 1 więcej
Pół litra dobrego mleka zagotować z piętnastoma deka utartej dobrej, waniljowej czekolady. Jeśli niebardzo aromatyczna, włożyć calowy kawałe…
Sos szodonowy (chaudeau)
- · białe
- · cukier
- · konjak
- · rum
- …i 1 więcej
Głównie do gorących budyniów używany. Pięć żółtek utrzeć do białości ze szklanką cukru, najlepiej pudru. Półtorej szklanki białego wina i ma…
Sos jabłeczny
- · cynamon
- · goździk
- · jabłka
- · rum
- …i 3 więcej
Robi się zupełnie tak samo, jak inne sosy owocowe. Jabłka należy gotować wraz ze skórką i ziarnkami, dla nadania właściwego aromatu. Można t…
Sosy owocowe
- · agrest
- · cukier
- · mąka
- · maliny
- …i 6 więcej
Porzeczki, agrest, maliny, truskawki, wiśnie, śliwki, żórawiny i t. p. rozgotować w wodzie, biorąc na litr wody czterdzieści deka owocu. Prz…
Rosół z kury
- · biały
- · gałka muszkatołowa
- · jajka
- · koperek
- …i 11 więcej
Na rosół można użyć kurę starszą, niezdatną już na pieczyste; jednak bardzo starego drobiu i na rosół używać nie należy, gdyż ani potrawka —…
Sos sardelowy
- · jajka
- · mąka
- · masło
- · pieprz
- …i 3 więcej
Wymyte i obrane z ości dwa sardele lub jeden różowy śledź-ulik, usiekać i usmażyć w łyżce masła wraz z utartą na tarce sporą cebulą. Gdy się…
Sos kartoflany
- · koperek
- · mąka
- · masło
- · pietruszka
- …i 1 więcej
Specjalnie używany do sztuki mięsa. Trzydzieści deka mączystych kartofli obrać i pokrajać w kostkę. Ugotować na bardzo miękko w rosole, doda…
Sos „Saint Menehould“
- · bulion
- · masło
- · pieczarki
- · woda
Podawany do nóżek cielęcych smażonych, do główki cielęcej gotowanej, do odgrzewanej cielęciny. Do sosu beszamelowego Nr. 77, dodać kawałek b…
Sos „poulette“
- · cielęcina
- · cytryna
- · kura
- · śmietanka
- …i 1 więcej
Zwykły sos biały, zaprawiony nie śmietaną, lecz śmietanką słodką, dwoma żółtkami i sokiem z całej cytryny. Do potrawki z kury i cielęciny, d…
Sos paprykowy (węgierski)
- · masło
- · papryka
- · śmietana
- · zwykły sos biały
Używany do cielęcin i kury gotowanej, do sznycelków i kotletów cielęcych. Zwykły sos biały zaprawić sporą łyżeczką łagodnej lub ostrej papry…
Sos pomarańczowy (orange)
- · cukier
- · masło
- · pieprz
- · skórki
- …i 3 więcej
Podaje się do zwierzyny, do kaczki pieczonej i pieczeni angielskiej. Do zwykłego sosu rumianego dodać drobno usiekaną żółtą skórkę z całej p…
Sos maderowy
- · cytryna
- · madera
- · masło
- · pieprz
- …i 1 więcej
Zwykły sos rumiany, z dodatkiem pół szklanki madery, odrobiny pieprzu i soku z pół cytryny, zagotować raz tylko i zakończyć kawałkiem śmieta…
Sos „aux fines herbes“
- · cebula
- · mąka
- · masło
- · pietruszka
- …i 3 więcej
Używa się do mięs i ryb gotowanych. Drobno posiekaną cebulę i garstkę szczypiorku zasmażyć w łyżce masła, wsypać łyżkę mąki; zasmażyć raz je…
Sos „bechamel“
- · jajka
- · mąka
- · masło
- · mleko
- …i 3 więcej
Jeżeli ma służyć do polewania różnych mięs i ryb na półmiskach, w muszelkach i t. p., a następnie zapieczony — robi się w sposób następujący…
Sos „bordelaise“
- · Cabal
- · cebula
- · czerwone wino
- · konserwa
- …i 10 więcej
Masło zrumienić z mąką, jak zwykle. Pokrajać cebulę, marchew, pietruszkę, por i kawałek selera w najcieńsze paski; włożyć do zaprażki, zalać…
Rosół z baraniny
- · baranina
- · kapusta
- · kartofle
Nie przez wszystkich lubiany, a jednak bardzo smaczny, jeżeli umiejętnie przyrządzony. Rosół z baraniny podaje się zwykle z kapustą, krajaną…
Sos „financiere“
- · amoretki
- · buljon
- · grzyby
- · kogucie grzebienie
- …i 12 więcej
Podawany jest głównie do polędwicy pieczonej. Zrumienić łyżkę mąki z łyżką masła, rozprowadzić rosołem, dodać kawałek buljonu lub parę koste…
Sos porzeczkowy (groseille)
- · mąka
- · pieprz
- · rosół
- · woda
Bardzo wykwintny sos, podawany na gorąco lub na zimno do zwierzyny, szczególniej do combra lub udźca sarniego czy jeleniego. Sos, uformowany…
Sos powidłowy
- · cukier
- · cynamon
- · goździki
- · powidła
- …i 1 więcej
Używany jest do pieczeni wieprzowej, schabu, kotletów z dzika i t. p. Do sosu, uformowanego przy pieczeniu mięsa, lub też do dużej łyżki zru…
Sos rakowy
- · bułka
- · jajka
- · koperek
- · masło
- …i 5 więcej
Ugotować pół kopy raków, szyjki oczyścić, skorupki grzbietowe nadziać bułeczką z koperkiem, jajkiem, masłem i trochę mięsa lub ryby, ugotowa…
Sos „a la russe“ do ryb
- · cebula
- · grzyby
- · kapary
- · konserwa
- …i 11 więcej
Zasmażyć na rumiano mąkę z masłem, rozprowadzić ostudzonym rosołem z ryby, zagotować. Powinien być bardzo zawiesisty. Sporą marchew, takąż p…
Sos polski, szary
- · cytryna
- · karmel
- · mąka
- · masło
- …i 6 więcej
Używamy specjalnie do ryb (do karpia i leszcza), do ozora świeżego i peklowanego oraz do główki cielęcej w potrawce. Zasmażyć łyżkę rumianeg…
Sos rumiany
- · cytryna
- · kapary
- · karmel
- · korniszony
- …i 5 więcej
Łyżkę masła zrumienić, zasmażyć z łyżką zrumienionej na sucho mąki. Rozprowadzić rosołem lub wodą, zaprawić karmelem, lejąc go mniej lub wię…
Sos cebulowy „Soubise“
- · cebula
- · mąka
- · masło
- · mleko
- …i 2 więcej
Używany specjalnie do siekanych lub bitych kotletów baranich. Pięć bardzo dużych cebul (około 40 deka) dusić pod pokrywą w łyżce masła, aż z…
Sos cebulowy
- · cebula
- · karmel
- · mąka
- · masło
- …i 6 więcej
Dużą cebulę pokrajać drobno. Łyżkę masła zrumienić, na rumiane włożyć cebulę i prędko zasmażyć. Gdy miękka, wsypać łyżkę mąki, jeszcze posma…
Sos pomidorowy
- · konserwa
- · mąka
- · masło
- · pieprz
- …i 5 więcej
Cztery duże, dojrzałe pomidory, lub tyleż łyżek konserwy pomidorowej, udusić z łyżką masła, przetrzeć przez sito zaprawić łyżką mąki, rozpro…
Rosół z cielęciny
- · kaszka
- · kluski
- · koperek
- · łopatka
- …i 4 więcej
Gotuje się tak samo, jak rosół z wołowiny, tylko potrzebuje znacznie mniej czasu na ugotowanie. Na rosół bierze się zwykle mostek lub łopatk…
Sos holenderski
- · cola
- · cukier
- · cytryna
- · mąka
- …i 6 więcej
Sos ten jest najwykwintniejszy z sosów, gdyż wymaga dużo i to najlepszego masła i umiejętnego przyrządzenia przed samem podaniem. Rozgrzać s…
Sos musztardowy
- · kapary
- · korniszony
- · masło
- · musztarda
Do białego sosu, jak w Nr. 61. dodajemy łyżeczkę suchej angielskiej musztardy, lub łyżeczkę gotowej musztardy domowej, zagotowujemy raz tylk…
Sos chrzanowy
- · chrzan
- · cukier
- · mąka
- · masło
- …i 5 więcej
Dziesięć deka oczyszczonego chrzanu utrzeć na tarce, osolić, odrobinę ocukrzyć, skropić octem, postawić tak na godzin parę, aby zbytnią ostr…
Sos pieczarkowy
- · mąka
- · masło
- · pieczarki
- · rosół
- …i 3 więcej
Dwadzieścia deka pieczarek oczyścić starannie z ziemi i łupinek, nie opłókując ich jednak, a tylko ocierając wilgotną szmatką. Pokrajać w ci…
Sos koperkowy i agrestowy
- · agrest
- · koperek
- · kotlety
- · mięso
- …i 1 więcej
Do sosu, przyrządzonego, jak wyżej, włożyć sporą łyżkę usiekanego zielonego koperku (zimą może być suszony), zagotować raz i podawać. Używa …
Sos biały
- · masło
- · rosół
- · śmietana
Łyżkę masła zasmażyć z łyżką mąki, nie rumieniąc wcale. Rozprowadzić półtora szklanką zimnego rosołu mięsnego, rybnego lub jarzynowego, wymi…
Chłodnik rosyjski (okroszka)
- · chrzan
- · jajka
- · kiełbasa
- · koperek
- …i 14 więcej
Wszelkie gotowane czy pieczone mięso lub ryby, jakiem i w danej chwili rozporządzamy, pokrajać w drobną kostkę. Powinno być tego około sześć…
Chłodnik litewski
- · botwinka
- · buraki
- · cebulka
- · cielęcina
- …i 10 więcej
Sześćdziesiąt deka botwinki (młode łodygi od buraczków) drobno pokrajanej, lub też czterdzieści deka młodego szczawiu, grubo usiekanego, lub…
Rosół z jarzynami (julienne)
- · brukiew
- · bułka
- · fasolka
- · groszek
- …i 12 więcej
Pokrajać w drobne paski marchew, pietruszkę, seler, por i wszelkie jarzynki, jakie są w danym sezonie, jak to: szparagi, groszek zielony w s…
Zupa poziomkowa
- · białe
- · biszkopty
- · cukier-puder
- · lód
- …i 2 więcej
Sześćdziesiąt deka poziomek leśnych utrzeć z taką samą ilością cukru-pudru na gęstą, gładką masę; rozprowadzić litrem białego wina, wymięsza…
Zupy owocowe
- · cukier
- · gruszki
- · jabłka
- · kluseczki
- …i 4 więcej
Z wisien i śliwek jabłek i gruszek robi się zupy w sposób jednakowy. Przyczem wszystkie te zupy jada się na zimno lub na gorąco. Sześćdziesi…
Zupa z jagód
- · cukier
- · cynamon
- · goździki
- · jagody
- …i 5 więcej
Trzy szklanki jagód rozgotować w dwóch litrach wody, dodać dwadzieścia deka cukru, kawałek cynamonu, parę goździków i pół filiżanki mąki kar…
Suszenica
- · cukier
- · cynamon
- · goździki
- · grzanki
- …i 5 więcej
Pół kilo owoców suszonych: jabłek, gruszek, lub śliwek, a najlepiej wszystkich gatunków, razem zmięszanych, namoczyć na noc w zimnej wodzie.…
Piwo grzane
- · chleb
- · cukier
- · miód
- · piwo
- …i 4 więcej
Staropolska polewka piwna, coraz rzadziej spotykana, jest zupą bardzo sycącą i rozgrzewającą. Dwie butelki czarnego piwa wlać w rondel, doda…
